Hai un par de meses máis ou menos fixen, conxuntamente cun bo amigo, un curto percorrido por parte do municipio de Antas. Ambos gustamos dos enredos que fixeron os nosos antergos no país e díxenlle que tiña que vir por aquí, pois tiñamos cousas ben curiosas e interesantes. O certo é que axiña se nos botou a noite enriba, como decote pasa nos días de inverno e foi máis o que quedou por ver que o visto, máis dende logo repetiremos a experiencia, ou niso quedamos, para completar a procura. Funo buscar a súa casa, entre os Concellos de Portomarín e
Guntín, moi preto dalí está o Mosteiro de Ferreira de Pallares, e como non, fomos até aló cruzando a vella Ponte Cabalar. Logo tomamos camiño para Antas. Antes de xantar fumos a Amarante e a San Martiño do Carrasco. Degrazadamente a visita a torre só puido ser polo exterior e, xa que logo, máis breve do desexado, na igrexa de San Martiño paramos a ver a vella porta románica que permanece alí esquecida. Comenteille que preto había uns fermosos petroglifos mais que non poderiamos ir, non era doado chegar a eles sen pegar algún que outro brinco, algo compricado para o meu bo amigo. En ningún dos tres casos existe sinalización algunha para chegar a eles, pode ser que a torre chegue alguén que alcance a vela dende a estrada, mais se chega alí non ten ningún panel informativo que comente a súa historia, o seu por qué, que informe ao curioso visitante do que ten perante os ollos. Aos petroglifos, dende logo, non chega ninguén a non ser que vai acompañado por un coñecedor do lugar e de dar con eles máis vale que teña coñecementos sobre os mesmos, se obvia que poden levar alí miles de anos se cadra até lle da por amañar as súas formas. Pola tarde chegamos a Santa Mariña, namais entrar no lugar saúdanos o vello Pazo, contemplámolo dende diferentes perspectivas e, entre risas e un fondo pesar, o feismo abrollou de socato nun adosado de bloques. Abstéñome de comentarios. Chegamos até a igrexa asentada sobre un castro esgazado por unha pista. Antes de entrar demos unha volta ao vía crucis, para topar co sitio baleiro de varias das cruces que o conforman. Unha, concretamente, permanecía esnaquizada en tres anacos no chan, cuberta pola herba que medraba ao seu redor. Logo paramos un anaco, no cruceiro que se converte en pedra angular do vía crucis. O meu bo amigo di: “onde hai un cruceiro, houbo un pecado” rememorando un dos relatos de Cousas. E dende logo se a relación é certa, alí houbo moitos pecados. Entramos no camposanto, demos unha volta ao redor, ollando para os espectaculares mausoleos existentes, novamente o meu irónico amigo di “nos cemiterios tamén se reflicten as crases sociais” e, non hai dúbida, era certo. A fortuna quixo que naquel intre, fosen unhas mulleres a ver a igrexa e nós, non perdemos a ocasión de entrar e achegarnos até onde descansan os restos dos vellos señores e disfrutar do interior da igrexa. Novamente, escasa sinalización, ningún panel informativo que nos informe dos monumentos e construccións que vimos e, o que é peor, patrimonio estragado. A visita rematou nas ruínas do balneario de Frádegas que reflicte a perfección a realidade do abandono e fixo medrar en nós a resignación de toda a riqueza herdada que podemos botar a perder de non poñela en valor. En fin, coma dixera ao comezo o que vimos non foi nin a metade do que nos queda por ver. Mais, o triste é que dende o noso concello non se faga absolutamente nada polo noso patrimonio. O triste é que sexa necesario invertir unha morea de cartos para crear un seudo-parque castrexo xusto na zona de Galiza con maior número de asentamentos catrexos por quilómetro cadrado e, que ningún dos verdadeiros esté protexido e ben sinalado. O triste é que moitos dos cidadáns de Antas descoñezan a riqueza que teñen fronte da súa casa porque o concello nunca nada fixo por lle dar o valor que lle corresponde as nosas igrexas románicas, aos nosos petroglifos, aos nosos pazos e torres, aos nosos muíños, á nosa exquisita paisaxe de marabillas inesgotabeis, a nosa cultura oral e gastronómica, etc. O triste é que chegue un visitante a Antas e che pregunte qué é o que pode ver alí e a ti ,ao responder, ocórrenseche tantas cousas que non saberías cal lle indicar, pero logo matinas que vai pasar máis tempo perdido na procura delas do que terá para contemplalas e, senón fose por vergoña, preferirías quedar calado. En definitiva, que no noso concello entre moitos recursos a pór en valor, temos un patrimonio magnífico que está agardando a que a nosa atención caia sobre el. Non sei se isto serviría para incrementar a riqueza dos veciños e veciñas de Antas de Ulla, coido que si, mais dende logo axudaría a aumentar a autoestima do pobo ao tomar conciencia dos tesouros que ten na porta da casa. Supoño que ninguén lle viu o rendemento electoral, se é que o ten, á intervención sobre patrimonio, pois só así entendo esta deixadez e abandono.
En fin, esta foi a viaxe sen rematar de dous nacionalistas na procura do patrimonio.